Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), ceza yargılamasında sanık hakkında kurulan mahkûmiyet hükmünün belirli şartlar altında hemen hukuki sonuç doğurmamasını ve sanığın belirlenen denetim süresini yeni bir kasıtlı suç işlemeden geçirmesi halinde davanın düşmesini sağlayan özel bir hukuki kurumdur.
Son yıllarda Anayasa Mahkemesi’nin verdiği iptal kararları ve buna bağlı yasal değişiklikler nedeniyle HAGB konusunda önemli bir mevzuat değişikliği yaşandı. Bu nedenle kamuoyunda “HAGB kaldırıldı mı?”, “HAGB artık verilmiyor mu?” ve “HAGB kararına itiraz mı, istinaf mı yapılacak?” soruları sıkça gündeme geliyor.
Güncel durumda HAGB tamamen kaldırılmış değildir. 31 Temmuz 2026 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanun ile Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231. maddesindeki HAGB hükümleri yeniden düzenlenmiş ve kurumun uygulanmasına devam edilmiştir.
HAGB nedir?
HAGB, mahkemenin sanık hakkında bir mahkûmiyet hükmü kurmasına rağmen bu hükmü belirli bir süre açıklamaması anlamına gelir.
Güncel düzenlemeye göre, hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis cezası ya da adli para cezası olması halinde, kanunda öngörülen diğer şartların da bulunması durumunda HAGB kararı verilebilir.
HAGB kararı verildiğinde mahkûmiyet hükmü, müsadereye ilişkin hükümler dışında, sanık açısından hemen hukuki sonuç doğurmaz. Sanık belirlenen denetim süresini kurallara uygun şekilde geçirirse açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir.
Bu nedenle HAGB, klasik anlamda beraat kararı değildir. Aynı şekilde, HAGB verilen kişinin denetim süresi devam ederken kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmünün tüm sonuçlarıyla karşı karşıya olduğu da söylenemez.
HAGB tamamen kaldırıldı mı?
Hayır.
HAGB hakkında yaşanan tartışmaların temelinde Anayasa Mahkemesi’nin verdiği iptal kararları bulunuyor. AYM, 2023 yılında HAGB’yi düzenleyen CMK 231’in bazı hükümlerini iptal etmiş ve kararın yürürlüğe girmesi için yasama organına süre tanımıştı.
Daha sonra 7499 sayılı Kanun ile HAGB sisteminde önemli değişiklikler yapıldı. Bu değişiklikler 1 Haziran 2024 tarihinden itibaren verilen HAGB kararları bakımından uygulanmaya başladı.
Ancak Anayasa Mahkemesi 10 Temmuz 2025 tarihli kararıyla, 7499 sayılı Kanun sonrasında yeniden düzenlenen HAGB hükümlerinin de bazı bölümlerini iptal etti. AYM, iptal kararının hemen yürürlüğe girmesi yerine dokuz aylık süre öngördü.
Bu süreç devam ederken TBMM tarafından kabul edilen 7589 sayılı Kanun, 31 Temmuz 2026 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi ve CMK’nın 231. maddesindeki HAGB hükümleri yeniden düzenlendi. Böylece HAGB’nin tamamen ortadan kalkması yerine kurumun yeni hükümlerle devam etmesi sağlandı.
1 Haziran 2024 HAGB açısından neden önemli?
HAGB bakımından en önemli tarihlerden biri 1 Haziran 2024 tarihidir.
7499 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle birlikte HAGB kararları açısından önemli bir sistem değişikliğine gidildi. Özellikle sanığın HAGB kararını kabul etmesi şartı kaldırıldı ve HAGB kararlarına karşı istinaf yolu getirildi.
Buna göre genel olarak;
- 1 Haziran 2024’ten önce verilen HAGB kararlarında eski kanun yolu sistemi uygulanmaya devam eder.
- Bu dönemde verilen kararlar bakımından itiraz kanun yolu söz konusudur.
- 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen HAGB kararlarında ise istinaf kanun yolu uygulanır.
- Yeni sistemde sanığın HAGB kararını kabul etmesi şartı aranmaz.
Bu tarih ayrımı, 7499 sayılı Kanun’a eklenen geçici düzenlemeler nedeniyle özellikle eski dosyalar açısından önem taşımaktadır.
HAGB kararına karşı istinaf yolu
Yeni sistemin en önemli özelliklerinden biri, HAGB kararlarının artık istinaf denetimine tabi olmasıdır.
CMK 231’deki düzenlemeye göre, kanunda belirtilen istisnalar saklı kalmak üzere HAGB kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilir. İstinaf incelemesinde yalnızca şekli şartlar değil, karar ve hüküm usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden de incelenebilir.
Bu değişiklik, Anayasa Mahkemesi’nin daha önce HAGB kararlarına karşı öngörülen itiraz mekanizmasının etkili bir kanun yolu oluşturmadığı yönündeki değerlendirmeleriyle de bağlantılıdır. AYM, önceki sistemde HAGB kararlarına karşı itiraz yolunun etkili başvuru hakkı bakımından yeterli güvence sağlamadığı gerekçesiyle ilgili düzenlemeyi iptal etmişti.
Dolayısıyla yeni sistemde sanığın, hakkında verilen HAGB kararının hem usul hem de esas yönünden hukuka uygun olup olmadığının denetlenmesini istemesi mümkün hale gelmiştir.
Sanığın HAGB’yi kabul etmesi gerekiyor mu?
Yeni sistemde sanığın HAGB kararını kabul etmesi şartı bulunmamaktadır.
Eski uygulamada HAGB için sanığın açık kabulü aranıyordu. 7499 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik sonrasında bu şart kaldırıldı.
Bunun temel nedenlerinden biri, HAGB kararlarına karşı daha etkili bir kanun yolu mekanizmasının oluşturulmasıdır. Sanığın HAGB kararını kabul etmek zorunda bırakılmadan, kararın istinaf yoluyla denetlenebilmesi amaçlandı.
Ancak burada dosyanın karar tarihi önemini koruyor. 1 Haziran 2024’ten önce verilen HAGB kararlarında geçiş hükümleri nedeniyle eski sistemdeki sanık kabulü şartı uygulanmaya devam etmektedir.
HAGB için hangi şartlar aranıyor?
Güncel CMK 231 düzenlemesine göre HAGB kararı verilebilmesi için yalnızca cezanın iki yıl veya daha az olması yeterli değildir.
Kanunda ayrıca sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması, mahkemenin sanığın yeniden suç işlemeyeceği yönünde kanaate ulaşması ve suç nedeniyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın giderilmesi gibi şartlar bulunmaktadır.
Zararın derhal giderilemediği bazı durumlarda ise kanunda öngörülen şartlar çerçevesinde zararın denetim süresi içerisinde aylık taksitler halinde tamamen giderilmesine yönelik düzenleme bulunmaktadır.
Dolayısıyla “iki yılın altında ceza aldım, otomatik olarak HAGB uygulanır” şeklinde bir değerlendirme yapmak hukuken doğru değildir. HAGB konusunda mahkemenin değerlendirmesi ve kanunda belirtilen diğer şartların tamamı önem taşır.
HAGB’de denetim süresi ne kadar?
Güncel düzenlemede HAGB kararı verilen sanık beş yıl süreyle denetim süresine tabi tutulur.
Bu süre içerisinde sanığın yeni bir kasıtlı suç işlememesi ve kendisine yüklenen denetimli serbestlik tedbirlerine uygun davranması gerekir.
Denetim süresinin kurallara uygun geçirilmesi halinde açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir.
Buna karşılık denetim süresi içerisinde kasıtlı yeni bir suç işlenmesi veya belirlenen yükümlülüklere aykırı davranılması halinde mahkeme, kanundaki şartlar çerçevesinde daha önce açıklanması geri bırakılan hükmü açıklayabilir.
Müsadere konusunda önemli değişiklik
HAGB sistemindeki dikkat çekici düzenlemelerden biri de müsadere konusunda yapıldı.
Güncel CMK 231 düzenlemesinde HAGB’nin hukuki sonuç doğurmaması kuralının müsadereye ilişkin hükümleri kapsamadığı açıkça belirtilmektedir.
Bunun anlamı, HAGB kararı verilmiş olsa bile müsadereye ilişkin hükümlerin ayrıca uygulanabilmesidir.
Bu düzenleme, HAGB’nin mahkûmiyet hükmünün hukuki sonuçları üzerindeki etkisi ile müsadere tedbirinin niteliğinin birbirinden ayrılması açısından önem taşımaktadır.
İşkence ve eziyet suçlarında HAGB uygulanabilecek mi?
Yeni düzenlemenin en önemli farklılıklarından biri de HAGB uygulanamayacak suçların açıkça belirtilmesidir.
Güncel CMK 231/14 hükmüne göre HAGB hükümleri;
- işkence suçları,
- eziyet suçları,
- kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele olarak kabul edilebilecek suçlar
bakımından uygulanmamaktadır.
Bu düzenleme, Anayasa Mahkemesi’nin HAGB konusunda verdiği iptal kararlarında özellikle vurguladığı cezasızlık ve etkili giderim sorunlarıyla doğrudan bağlantılıdır. AYM, kamu görevlilerinin görevi nedeniyle gerçekleştirdiği işkence, eziyet ve kötü muamele niteliğindeki eylemlerde HAGB uygulanmasının mağdurlar bakımından yeterli ve etkili giderim sağlamadığı değerlendirmesinde bulunmuştu.
HAGB adli sicile işler mi?
HAGB kararı, normal bir kesinleşmiş mahkûmiyet hükmüyle aynı şekilde değerlendirilmez.
HAGB kararları özel bir sisteme kaydedilir ve bu kayıtlara erişim kanunda belirtilen amaçlarla sınırlandırılmıştır.
Ayrıca HAGB sürecinde sanığın suçluluğunun kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararıyla ortaya konulduğu şeklinde genel bir değerlendirme yapılamaz. Anayasa Mahkemesi de HAGB denetim süresi devam eden kişinin suçluluğunun kesinleşmiş bir mahkûmiyetle sabit olmadığına dikkat çekmiştir.
Bu nedenle HAGB kararının adli sicil, arşiv kaydı, kamu görevine giriş, ruhsat ve benzeri alanlardaki etkileri değerlendirilirken ilgili mevzuatın ayrıca incelenmesi gerekir.
HAGB kararına kaç gün içinde başvurulur?
Kanun yolu bakımından süre hesabında kararın tarihi ve hangi kanun yoluna tabi olduğu belirleyicidir.
1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen HAGB kararları açısından istinaf sistemi uygulanmaktadır. İstinaf süresi bakımından güncel CMK hükümlerinin ve kararın tebliğ veya tefhim durumunun birlikte değerlendirilmesi gerekir.
1 Haziran 2024’ten önce verilen HAGB kararlarında ise geçiş hükümleri nedeniyle eski itiraz sistemi uygulanmaya devam etmektedir.
Bu nedenle eski ve yeni HAGB kararları için tek bir başvuru süresi varmış gibi hareket edilmesi ciddi hak kayıplarına neden olabilir. Özellikle kararın kesinleşip kesinleşmediği, karar tarihi, tebliğ tarihi ve dosyanın hangi aşamada olduğu birlikte değerlendirilmelidir.
HAGB konusunda en çok merak edilenler
HAGB tamamen kaldırıldı mı?
Hayır. 7589 sayılı Kanun ile CMK 231’deki HAGB hükümleri yeniden düzenlenmiş ve kurumun uygulanmasına devam edilmiştir.
HAGB için sanığın kabulü gerekiyor mu?
1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen HAGB kararları bakımından sanığın kabulü şart değildir. Daha eski kararlar bakımından geçiş hükümleri önem taşır.
HAGB kararına itiraz mı, istinaf mı yapılır?
Genel olarak 1 Haziran 2024’ten önce verilen HAGB kararlarında itiraz, bu tarihten sonra verilen kararlarda ise istinaf yolu uygulanır.
HAGB kesin mahkûmiyet midir?
HAGB, açıklanması geri bırakılan bir mahkûmiyet hükmünü ifade eder ve denetim süresi boyunca hüküm sanık açısından kural olarak hukuki sonuç doğurmaz. Müsadere hükümleri ise bu kapsamın dışındadır.
HAGB’nin denetim süresi ne kadar?
Güncel düzenlemeye göre beş yıldır.
HAGB verilen kişi yeniden suç işlerse ne olur?
Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmesi veya kanunda belirtilen yükümlülüklere aykırı davranılması halinde mahkeme, CMK 231’deki şartlar çerçevesinde hükmü açıklayabilir.
Sonuç: HAGB konusunda karar tarihi büyük önem taşıyor
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumu son yıllarda önemli bir hukuki dönüşüm geçirmiştir. Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararları sonrasında 7499 sayılı Kanun ile sistem değiştirilmiş, ardından AYM’nin yeni düzenlemeye ilişkin iptal kararı üzerine 7589 sayılı Kanun ile CMK 231 yeniden düzenlenmiştir.
Bu nedenle bugün HAGB konusunda yapılacak bir değerlendirmede yalnızca “HAGB var mı, yok mu?” sorusuna bakmak yeterli değildir.
Kararın hangi tarihte verildiği, suçun niteliği, verilen cezanın türü ve miktarı, HAGB şartlarının oluşup oluşmadığı ve hangi kanun yolunun uygulanacağı ayrı ayrı incelenmelidir.
Özellikle 1 Haziran 2024 öncesi ve sonrası verilen HAGB kararları arasında önemli usul farkları bulunduğundan, bir dosya hakkında genel internet bilgileri üzerinden işlem yapılması yerine kararın kendisi ve dosyanın aşaması üzerinden hukuki değerlendirme yapılması gerekir.
HAGB ile ilgili kanun yolu süreleri hak düşürücü sonuçlar doğurabileceğinden, somut dosyada kararın tebliğ tarihi ve uygulanacak kanun yolunun bir ceza hukuku alanında çalışan avukat tarafından değerlendirilmesi önem taşımaktadır.
Not: Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut bir ceza dosyasında hukuki görüş veya kanun yolu stratejisi yerine geçmez.